Αφιερωμένο στους στατιστ-οικολόγους
[...]
Εν τούτοις ήταν ένα υπόδειγμα ακρίβειας συγκρινόμενο με μερικές από τις πιο διαδεδομένες εκτιμήσεις για τον μελλοντικό πληθυσμό των ΗΠΑ – με τις οποίες γελούσε όλη η χώρα. Το 1938 μια προεδρική επιτροπή γεμάτη ειδικούς αμφέβαλε αν θα έφτανε ποτέ ο πληθυσμός των ΗΠΑ στα 140 εκατομμύρια. Δώδεκα χρόνια από τότε ο πληθυσμός έγινε 152 εκατομμύρια. Κι όμως, τα κολεγιακά εγχειρίδια εκείνης της εποχής προέβλεπαν ότι ο πληθυσμός θα έφτανε το πολύ στα 150 εκατομμύρια – και αυτό όχι πριν το 1980! Τούτες οι τρομακτικές υποτιμήσεις προέρχονταν από μια υπόθεση πριν από έναν αιώνα, τα πήγε το ίδιο άσχημα, προς την αντίθετη όμως κατεύθυνση. Προέβλεψε ότι ο δείκτης αύξησης του πληθυσμού του 1790 θα συνεχιζόταν μέχρι το 1860. Στο δεύτερο μήνυμά του προς το Κογκρέσο, ο Abraham Lincoln προέβλεψε ότι ο πληθυσμός των ΗΠΑ θα έφτανε το 1930 στα 251.689.914.
Όχι πολύ αργότερα, το 1874, ο Mark Twain συνόψισε την ανόητη πλευρά της παρέκτασης – και γενικότερα της πρόβλεψης – στο έργο του Η ζωή στο Μισισιπή:
Σε διάστημα 176 χρόνων, ο Νότιος Μισισιπής περιορίστηκε στα 242 μίλια σε μήκος. Αυτός είναι ένας μέσος όρος που αναλογεί σε λίγο περισσότερο από 1 και 1/3 μίλια τον χρόνο. Συνεπώς, ο οποιοσδήποτε ήρεμος άνθρωπος που δεν είναι τυφλός ή ηλίθιος, μπορεί να δει ότι στην Παλαιολιθική Σιλούρειο περίοδο, μόλις ένα εκατομμύριο χρόνια πριν, ο Νότιος Μισισιπής ήταν πάνω από 1.300.000 μίλια μακρύς και εξείχε από τον Κόλπο του Μεξικού σαν ένα καλάμι ψαρέματος. Με την ίδια λογική ο καθένας μπορεί να δει ότι 742 χρόνια από τώρα, ο Νότιος Μισισιπής θα έχει μήκος μόνο ένα και 1/4 μίλια, ενώ το Κάιρο και η Νέα Ορλεάνη θα έχουν ενωθεί σε μια πόλη και θα ευημερούν μαζί, χωρίς προβλήματα, κάτω από την ηγεσία ενός δημάρχου κι ενός κοινού δημοτικού συμβουλίου. Υπάρχει κάτι μαγικό στην επιστήμη. Κερδίζεις έναν τεράστιο αριθμό εικασιών με μια τόσο μηδαμινή επένδυση αλήθειας.
Darrel Huff, How to lie with statistics (1954), μετάφραση Ηλίας Μπεξής
